Geçici Vergi Dönemleri ve Hazırlık

Geçici vergi, yıllık gelir veya kurumlar vergisinin peşin ödenen bölümüdür. Devlet, yıl sonunu beklemek yerine vergiyi dönem dönem tahsil eder.

Ödediğiniz tutarlar yıl sonundaki beyanınızdan mahsup edilir. Yani ekstra bir vergi değil, erken ödenmiş bir vergidir.

Dönemler nasıl ilerliyor?

Geçici vergi dönemleri kümülatif çalışır. Yani her dönem sıfırdan başlamaz; yılbaşından o dönemin sonuna kadar olan toplam kazanç üzerinden hesap yapılır ve daha önce ödenenler düşülür.

Bunun pratik sonucu şu: ilk dönemde iyi giden bir işte sonraki dönemde zarar oluşursa, hesap kendini düzeltir. Fazla ödenen tutar sonraki dönemde mahsup edilir.

Dönem sayısı ve beyan tarihleri mevzuatla değişebiliyor; son yıllarda bu konuda düzenlemeler yapıldı. Güncel takvimi mali müşavirinizden alın.

Matrah nereden geliyor?

Geçici vergi matrahı, dönem kazancınız üzerinden hesaplanır. Kazanç ise gelirlerinizden giderlerinizin düşülmesiyle bulunur.

Buradaki kritik nokta: kaydedilmemiş gider, olmayan giderdir. Kasadaki fişler, ödenmiş ama işlenmemiş faturalar ve unutulmuş banka masrafları matrahı olduğundan yüksek gösterir. Sonuç: gereğinden fazla vergi ödemek.

Aynı şekilde eksik kaydedilen gelir de ters yönde risk yaratır ve sonraki dönemde düzeltme gerektirir.

Bu yüzden geçici vergi, ön muhasebe disiplininin en somut karşılığını bulduğu yerdir.

Dönem kapanışı kontrol listesi

Tüm satış belgeleri kesildi mi? Teslim edilmiş ama faturası kesilmemiş iş kaldıysa süre kuralı da devreye girer; fatura kesme süresi yazısına bakın.

Gelen faturalar kaydedildi mi? E-posta kutusunda bekleyen tedarikçi faturaları en sık atlanan kalem.

Fişler işlendi mi? Yakıt, yemek, kırtasiye, kargo. Küçük tutarlar dönem içinde toplandığında ciddi bir rakam oluyor. Masraf fişi tarama yazısı bu yükü hafifletiyor.

Banka hareketleri eşleşti mi? Ekstrede olup sistemde olmayan bir hareket varsa kayıt eksik demektir. Banka ve kasa yönetimi yazısına bakın.

Stok sayımı yapıldı mı? Dönem sonu stok değeri kazancı doğrudan etkiler. Stok takibi yazısında konuyu ele aldık.

Ödemeyi planlamak

Geçici vergi, nakit akışı açısından yılın belirli noktalarında büyük bir çıkış demek. Kârlı bir dönem geçirdiyseniz bu tutar hiç de küçük olmuyor.

İyi işleyen işletmeler bu ödemeyi sürpriz olarak yaşamıyor; dönem içinde tahmini tutarı hesaplayıp kenara ayırıyor.

Önümüzdeki dönemin nakit tablosunu görmek için yapılacak tahsilatlar ve ödemeler raporu yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Zarar ettiysem geçici vergi öder miyim?

Kazanç yoksa vergi de çıkmaz. Ancak beyanname yine verilir.

Fazla ödediğim geçici vergi geri alınır mı?

Yıllık beyanda mahsup edilir; artan kısım iade edilebilir veya diğer vergi borçlarına mahsup edilebilir.

Matrahı eksik beyan edersem ne olur?

Belirli bir oranı aşan yanılmalarda re'sen veya ikmalen tarhiyat gündeme gelebiliyor. Tahmini değil, gerçek kayıtlara dayanan bir hesap yapın.

Şahıs işletmeleri de veriyor mu?

Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç ve serbest meslek erbabı geçici vergi kapsamında. Basit usulde durum farklı; basit usul yazısına bakın.

Geçici vergi, ön muhasebenizin ne kadar güncel olduğunun sınavı. Dönem içinde tamamlanan kayıtlar, dönem sonunda fazladan vergi ödememenizi sağlıyor.

Qolay.App'te ücretsiz hesap açıp gelir ve giderlerinizi dönem kapanmadan tamamlayabilirsiniz.