Kâr Marjı Nasıl Hesaplanır, Fiyat Nasıl Konur?

"Maliyeti 100, yüzde 30 koydum, 130'a sattım" cümlesi kulağa kâr marjı gibi gelir. Oysa bu çoğu zaman mark-up'tır. Marj ile mark-up aynı yüzdeyi üretmez; karışınca fiyat politikanız sessizce bozulur.

Bu yazıda iki hesabı ayırıyor, hedef kârdan fiyata nasıl gidileceğini ve iskontonun marjı nasıl erittiğini pratik örnekle anlatıyoruz.

Marj ile mark-up farkı

• Mark-up (maliyet üzerine). (Satış − Maliyet) ÷ Maliyet. Maliyet 100, satış 130 → mark-up %30.
• Kâr marjı (satış üzerinden). (Satış − Maliyet) ÷ Satış. Aynı örnekte marj ≈ %23.

Aynı 30 TL kâr; iki farklı yüzde. Toplantıda "yüzde 30 kâr" dendiğinde hangisinin kastedildiğini netleştirmezseniz ekip farklı fiyatlara çıkar.

Hedef marjdan fiyata formül

Satış fiyatı (KDV hariç) ≈ Maliyet ÷ (1 − Hedef marj).

Örnek: maliyet 100, hedef marj %25 → fiyat 100 ÷ 0,75 ≈ 133,3. Mark-up ile "%25 koydum" derseniz fiyat 125 olur; gerçek marj ise %20'ye düşer.

Maliyet burada yalnızca alış fiyatı olmamalıdır. Nakliye, fire, komisyon payı ve genel gider payı yoksa fiyat düşük kalır. Ürün maliyeti yazısı bu tabanı kurar.

Fiyata girmesi gereken katmanlar

Piyasa fiyatı sizin hesapladığınızın altındaysa sorun "fiyat koyamamak" değil; maliyet yapısını veya ürün karmasını gözden geçirmektir.

İskonto marjı nasıl eritir?

133,3 fiyat / 100 maliyet / %25 marj varsayalım. Yüzde 10 iskontoyla satış 120'ye iner. Kâr 20'ye, marj ≈ %16,7'ye düşer. "Küçük indirim" aslında hedef marjın üçte birini götürmüştür.

Bu yüzden iskonto yetkisi, marj tabanına bağlanmalıdır. İskonto ve vade farkı yazısı finansman boyutunu tamamlar.

Sık sorulanlar

KDV'yi marja dahil eder miyim?

Marj hesabını KDV hariç tutarlar üzerinden yapın. KDV sizin kârınız değildir; tahsil edip ödersiniz (indirileceklerle netleşir).

Hizmet işinde maliyet nasıl alınır?

Saat veya proje maliyeti: personel toplam maliyeti + genel gider payı. Net maaş üzerinden fiyat vermek marjı şişirir.

Her üründe aynı marj mı olmalı?

Hayır. Trafik çeken ürün düşük marjlı, tamamlayıcı ürün yüksek marjlı olabilir. Önemli olan ortalama ve nakit katkısını bilmektir.

Excel'de mi, programda mı izlenir?

Hesabı nerede yaparsanız yapın, satış fiyatı / maliyet / iskonto verisi güncel değilse marj yalandır. Fatura ve stok maliyeti tek kaynaktan beslenmeli.

Özetle: mark-up ile marjı karıştırmayın; maliyeti eksik kurmayın; iskontoyu "küçük jest" sanmayın. Fiyat, bu üçlünün sonucudur.

Qolay.App'te ücretsiz hesap açarak satış ve maliyet hareketlerinizi aynı düzen içinde izleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Fiyatlama işletme kararıdır; vergi ve maliyet uygulamaları dosyaya göre değişir. Gerekirse mali müşavirinize danışın.