Enflasyon Muhasebesi ve KOBİ'ler

Enflasyon muhasebesi, mali müşavirinizin yaptığı teknik bir işlem. Ama arkasındaki fikir, her işletme sahibinin bilmesi gereken bir şey.

Fikir şu: iki yıl önceki 100 TL ile bugünkü 100 TL aynı şey değil. Kayıtlar bunu görmezden gelirse kârınız olduğundan büyük görünür.

Sorun nerede?

Muhasebe, varlıkları alındıkları tarihteki bedelle kaydeder. Üç yıl önce aldığınız makine, bilançonuzda üç yıl önceki fiyatıyla durur.

Yüksek enflasyon dönemlerinde bu, birbirine karışan iki farklı para birimiyle hesap yapmak gibi oluyor: eski TL ile yeni TL aynı tabloda toplanıyor.

Sonuç, en çok stokta görünüyor. Ucuza alınmış malı bugünkü fiyattan sattığınızda muhasebe bunu kâr sayıyor. Oysa o parayla aynı malı yerine koyamıyorsanız, gerçek bir kazanç elde etmiş değilsiniz.

Buna "fiktif kâr" deniyor. Ve üzerinden gerçek vergi ödeniyor.

Düzeltme ne yapıyor?

Enflasyon düzeltmesi, bilançodaki parasal olmayan kalemleri bugünkü satın alma gücüne çeviriyor. Stoklar, duran varlıklar ve sermaye bir düzeltme katsayısıyla güncelleniyor.

Nakit, banka, alacaklar ve borçlar ise parasal kalem oldukları için düzeltilmiyor — onlar zaten bugünkü değeriyle duruyor.

İşlemin sonucunda ortaya çıkan fark, kâr veya zarar olarak kayıtlara yansıyor ve vergi matrahını etkiliyor.

Uygulama, belirli enflasyon eşiklerinin aşılması durumunda ve belirlenen mükellef grupları için gündeme geliyor. Bu yıl kapsamda olup olmadığınızı mali müşavirinizden doğrulayın; kurallar dönemsel olarak değişiyor.

İşletme sahibi ne yapmalı?

Düzeltme işlemini siz yapmayacaksınız. Ama mantığını günlük kararlarınıza taşımanız gerekiyor.

Fiyatlamada yerine koyma maliyetine bakın. Malı kaça aldığınız değil, aynısını bugün kaça alabildiğiniz önemli. Eski maliyet üzerinden marj hesaplamak, sessizce sermaye eritiyor.

Stok değerinizi güncel takip edin. Stok maliyeti eskimiş bir işletmede kâr raporu gerçeği göstermiyor. Stok takibi yazısında bu konuyu ele aldık.

Vadeyi fiyata yansıtın. Üç ay vadeli satış, peşin satıştan daha az değerlidir. Vade farkını hesaba katmayan fiyat, enflasyon ortamında zarar demek.

Alacaklarınızı hızlı tahsil edin. Parasal alacaklar enflasyon karşısında erir. Geciken tahsilat, sadece nakit sorunu değil, doğrudan değer kaybı. Vadesi geçen alacaklar yazısına bakın.

Kâr raporunuzu okurken

Ay sonunda gördüğünüz kâr rakamı, o dönemin maliyetleriyle hesaplanmış bir sonuç. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde bu rakamın bir kısmının stok değer artışından geldiğini varsayın.

Pratik bir kontrol: dönem kârınız kadar parayla, sattığınız malın aynısını yerine koyabiliyor musunuz? Cevap hayırsa, kârın bir bölümü kâğıt üzerindedir.

Sık sorulanlar

Enflasyon muhasebesi bitti mi?

Uygulama, kanunda belirlenen enflasyon şartlarının gerçekleşmesine bağlı. Şartlar sağlanmadığında uygulanmıyor. Bu yılki durumu mali müşavirinizden teyit edin.

Basit usul ve işletme defteri de kapsamda mı?

Uygulama esas olarak bilanço esasına göre defter tutanları ilgilendiriyor. Basit usul yazısına bakın.

Vergimi artırır mı azaltır mı?

Bilanço yapınıza bağlı. Stok ve duran varlığı ağır basan işletmelerde farklı, borçlu yapılarda farklı sonuç veriyor.

Ön muhasebe programımda bir şey yapmam gerekiyor mu?

Düzeltme mali müşavir tarafında yapılıyor. Sizin göreviniz, maliyet ve stok kayıtlarının doğru olması.

Enflasyon muhasebesi teknik bir konu ama sorduğu soru çok basit: gerçekten kazandınız mı? Bu soruyu düzenli sormak, en iyi finansal alışkanlık.

Qolay.App'te ücretsiz hesap açıp maliyet ve kârlılığınızı güncel takip edebilirsiniz.