İki Defterin Aynı Şeyi Söylemesi
Mutabakat Mektubu ve Cari Mutabakatı
Sizin defterinizdeki bakiye ile müşterinizinki tutmuyorsa fark nereden çıkıyor? Mutabakat sürecini ve fark kaynaklarını anlattık.

Sizin kayıtlarınızda müşteri 84.000 TL borçlu. Onların kayıtlarında 71.500 TL. İkiniz de haklı olduğunuza eminsiniz.
Bu fark bugün 12.500 TL. Bir yıl daha konuşulmazsa hem büyür hem kaynağı unutulur. Mutabakat, bu farkı hâlâ çözülebilirken bulmanın yoludur.
Mutabakat nedir, ne değildir?
Mutabakat, iki tarafın belirli bir tarih itibarıyla birbirine olan borç-alacak bakiyesinde anlaşmasıdır. Bir tahsilat işlemi değildir — para hareketi yaratmaz.
Amacı basit: farkı erken bulmak. Çünkü fark ne kadar eskiyse çözmek o kadar zorlaşır; belgeler kaybolur, ilgili kişiler işten ayrılır, hatırlayan kalmaz.
Ayrıca mutabık kalınmış bir bakiye, ileride doğabilecek bir uyuşmazlıkta işinize yarayan bir kayıttır.
Fark nereden çıkar?
Neredeyse her zaman aynı altı sebepten biri:
| Sebep | Belirtisi |
|---|---|
| Zamanlama farkı | Ayın son günü kesilen fatura karşı tarafta ertesi aya kaydedilmiş |
| Kaydedilmemiş belge | Fatura ulaşmamış veya kaydı unutulmuş |
| İade veya iskonto | Bir taraf düşmüş, diğeri düşmemiş |
| Ödeme eşleşmesi | Havale yapılmış ama farklı faturaya mahsup edilmiş |
| Çift kayıt | Aynı fatura iki kez işlenmiş |
| Yanlış cari | Aynı grubun başka şirketine yazılmış |
İlk sebep aslında bir hata değil, sadece kesim tarihi farkıdır ve kendiliğinden düzelir. Diğer beşi gerçek hatadır ve düzeltilmesi gerekir.
Son satır özellikle sinsidir: aynı grubun iki şirketi varsa fatura yanlış olana yazılmış olabilir. Cari kartlarını vergi numarasıyla tekilleştirmek bunu önler.
Mutabakat mektubu — örnek metin
Konu: 31.08.2026 tarihli cari hesap mutabakatı
Sayın Yetkili,
31.08.2026 tarihi itibarıyla kayıtlarımızda firmanız adına 84.000,00 TL borç bakiyesi görünmektedir.
Kayıtlarınızla mutabık iseniz bu e-postayı yanıtlayarak teyit etmenizi rica ederiz. Mutabakatsızlık varsa, tarafınızdaki bakiyeyi ve varsa farklı gördüğünüz belgeleri paylaşırsanız birlikte inceleyelim.
Dönem hareket dökümü ektedir.
İyi çalışmalar.
Metnin işe yaraması için iki şey şart: net bir tarih ve net bir tutar. "Bakiyelerimizi karşılaştıralım" demek yanıt almaz; rakam vermek yanıt alır.
Hareket dökümünü eklemek de önemli. Karşı taraf farkı sizin listenizde arayabilir; yoksa size tekrar yazıp istemek zorunda kalır ve süreç uzar.
Farkı bulma yöntemi
Karşı taraf farklı bir rakam söylediğinde, tüm dönemi baştan karşılaştırmayın. Şu sırayla ilerleyin:
- Farkın tutarına bakın. 12.500 TL fark, muhtemelen 12.500 TL'lik tek bir belgedir. Doğrudan o tutardaki hareketi arayın — çoğu fark böyle bulunur.
- Son ayı kontrol edin. Zamanlama farkları hep dönem sonunda toplanır.
- Ödemeleri eşleştirin. Toplam tahsilat tutarları tutuyor mu? Tutuyorsa fark fatura tarafındadır.
- Sonra belge belge gidin. Yalnız ilk üç adım sonuç vermezse.
İlk adım çoğu zaman yeterlidir ve beş dakika sürer. Doğrudan belge karşılaştırmasıyla başlamak saatler alır.
Ne sıklıkla yapılmalı?
Yılda bir, dönem sonunda yapmak asgari standarttır — mali müşaviriniz de dönem kapanışında bunu isteyecektir.
Ama şu iki grupta daha sık yapın:
- Yüksek hacimli cariler. Ayda onlarca hareket olan bir müşteriyle üç ayda bir mutabık olun.
- Geçmişte fark çıkmış cariler. Bir kez fark çıktıysa süreçte bir sorun var demektir; kaynağı düzelene kadar sık kontrol edin.
Ba-Bs bildirimleri de bir tür çapraz kontroldür; uyumsuzluk çıktığında mutabakat sizi hazırlıklı yakalar. Konuyu Ba-Bs formu yazımızda anlattık.
Fark çıkarsa ne yapılır?
Hata sizdeyse düzeltin ve karşı tarafa bilgi verin. Hata karşı taraftaysa belgeyi gönderin ve düzeltmesini isteyin.
Kimin haklı olduğu belli olmuyorsa — örneğin bir iade konusunda anlaşamıyorsanız — mutabakatı "kısmi" kapatın: anlaşılan tutarı teyit edin, ihtilaflı kısmı ayrı yazın. Tamamını askıda bırakmak, altı ay sonra hiçbir şeyin netleşmemesi demektir.
Mutabakat yazışmalarını saklayın. İleride bir uyuşmazlık doğarsa, tarafların belirli bir tarihte anlaştığı bakiye önemli bir dayanaktır.
Sık sorulanlar
Mutabakat zorunlu mu?
Genel bir zorunluluk olmamakla birlikte dönem sonu kontrolünün olağan parçasıdır ve bağımsız denetime tabi işletmelerde beklenen bir uygulamadır.
Yanıt vermezlerse ne olur?
Bazı işletmeler "belirli süre içinde itiraz edilmezse mutabık sayılır" ifadesi kullanır. Bu ifadenin bağlayıcılığı tartışmalıdır; teyit almaya çalışın.
E-posta yeterli mi?
Günlük pratikte yeterlidir. Yüksek tutarlarda veya ihtilaf ihtimali olan hesaplarda KEP gibi kayıtlı bir kanal tercih edilebilir.
Tedarikçilerle de yapmalı mıyım?
Evet. Borç tarafındaki fark da en az alacak kadar önemlidir; ödemediğinizi sandığınız bir borç sonradan ortaya çıkabilir.
Özetle: mutabakat, farkı hâlâ hatırlanırken bulma işidir. Net bir tarih, net bir tutar ve ekli bir döküm — üçü bir arada olduğunda süreç birkaç e-postada kapanır.
Qolay.App'te ücretsiz hesap açarak cari bakiyelerinizi ve hareket dökümlerinizi anlık alabilir, mutabakatı gerçek veriyle yürütebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Dönem sonu işlemleri ve uyuşmazlık süreçleri için mali müşavirinize ve hukuk danışmanınıza başvurun.
İlgili yazılar
Bu konuyla yakın diğer rehberler.

E-Defter ve Berat Yükleme Takvimi
Mali Müşavirinizin İşi, Sizin Sorumluluğunuz
E-defter beratları zamanında yüklenmezse ceza mükellefe kesiliyor. Kapsamı, takvim mantığını ve ön muhasebenin bu sürece nasıl etki ettiğini anlattık.

Basit Usul ve Defter Beyan Sistemi
Küçük Esnafın Vergi Düzeni
Basit usul kimler için geçerli, hadler aşılınca ne oluyor? Defter Beyan Sistemi'nin nasıl çalıştığını ve kazanç istisnasının ne anlama geldiğini anlattık.

E-Ticarette Stok Senkronizasyonu
Aynı Ürünü İki Yerde Satmak
Birden fazla kanalda satış yapınca aynı ürünü iki kez satma riski doğuyor. Senkronizasyonun neden kritik olduğunu anlattık.