Yanlış Oran, İki Tarafı Birden Zorlar
KDV Oranları ve Doğru Oran Seçimi
KDV oranı ürünün adına değil, tarifedeki yerine bağlı. Oranın nasıl belirlendiğini, en sık hata yapılan ürün gruplarını ve yanlış oranın nasıl düzeltildiğini anlattık.

Fatura keserken KDV oranı çoğu zaman düşünmeden seçiliyor: "genelde %20 kesiyoruz."
Oysa oran, ürünün ya da hizmetin kendisine bağlı ve bazı gruplarda beklenenden farklı çıkıyor. Yanlış seçim hem sizi hem müşterinizi zorluyor.
Oran nasıl belirleniyor?
Türkiye'de üç kademeli bir yapı var: genel oran ve iki indirimli oran. Hangi ürün veya hizmetin hangi orana gireceği, KDV Kanunu'na ekli listelerde tanımlı.
Kritik nokta şu: oran, ürünün ticari adına göre değil, listede nasıl tanımlandığına göre belirlenir. Aynı kategoride görünen iki ürün farklı orana tabi olabilir.
Listeler Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştirilebiliyor. Bu yüzden "biz hep şu oranı kullanıyoruz" yaklaşımı, bir kararname sonrası sessizce hatalı hale gelebiliyor.
En sık karışan yerler
Gıda ürünleri. Temel gıda ile işlenmiş ürün arasındaki ayrım, hazır paket ve satış yeri (yerinde tüketim mi paket servis mi) oranı değiştirebiliyor.
Hizmet + malzeme birlikte. Bir işte hem malzeme hem işçilik varsa, tek bir işlem olarak mı yoksa ayrı kalemler olarak mı faturalanacağı oranı etkiliyor.
Nakliye ve montaj bedelleri. Satılan malın bedeline dahil edilen taşıma ve kurulum, genelde ana malın oranına tabi oluyor; ayrı fatura edildiğinde durum değişebiliyor.
Kur farkı, vade farkı ve kampanya iskontoları. Bunlar asıl işleme bağlı unsurlar olduğundan asıl işlemin oranını takip ediyor. Kur farkı faturası yazısında bu konuyu ele aldık.
Yanlış oranın sonuçları
Düşük oran kullandıysanız: eksik beyan edilen KDV için tarhiyat, gecikme faizi ve ceza gündeme gelir. Fark sizden istenir; müşteriden geriye dönük tahsil etmek çoğu zaman mümkün olmaz.
Yüksek oran kullandıysanız: müşteriden fazla tahsil etmiş olursunuz. Müşteri bu KDV'yi indirim konusu yaptığında, fazla kısmın indirimi reddedilebilir ve karşı taraf size döner.
Yani her iki yön de sorunlu. Düzeltme, süre içindeyseniz faturanın iptali ile, değilse iade faturası ile yapılır. İkisini de iptal ve itiraz ile iade faturası yazılarında anlattık.
Hatayı kaynağında kesmek
Çözüm, oranı fatura anında hatırlamaya çalışmamak. Oranı ürün kartına yazın; fatura keserken ürün seçildiğinde oran kendiliğinden gelsin.
Bu, hem hızlandırıyor hem de ekipteki farklı kişilerin farklı oran kullanmasını engelliyor. Kararname ile bir oran değiştiğinde tek yerden güncelliyorsunuz.
Qolay.App'te ürün kartındaki oran satış ve alış belgelerine taşınıyor; KDV raporunuz da bu kayıtlardan oluşuyor. KDV takibi yazısında bu akışı anlattık.
Sık sorulanlar
Ürünümün oranını nereden öğrenirim?
Kesin cevap için mali müşavirinize danışın. Tereddütlü ürünlerde Gelir İdaresi'nden özelge talep etmek de mümkün.
Oran değişirse eski faturalar etkilenir mi?
Hayır. Her belge, düzenlendiği tarihte yürürlükte olan orana tabidir. Bu yüzden iade faturasında orijinal oran korunur.
İskonto KDV'yi nasıl etkiler?
Fatura üzerinde gösterilen iskonto matrahı azaltır, dolayısıyla KDV de azalır. Sonradan yapılan iskontolar ayrı belge gerektirir.
İstisna ile sıfır oran aynı şey mi?
Hayır. İstisnada KDV hesaplanmaz ve gerekçesi belgede belirtilir. Bu ayrımı faturada doğru göstermek önemli.
KDV oranı, bir kez doğru kurulduğunda bir daha düşünmeniz gerekmeyen bir konu. Yanlış kurulduğunda ise her ay geri geliyor.
Qolay.App'te ücretsiz hesap açıp ürün kartlarınızı oranlarıyla birlikte tanımlayabilirsiniz.
İlgili yazılar
Bu konuyla yakın diğer rehberler.

Stopaj Vergisi Nedir, Kimler Öder?
Ödemeyi Yapan Taraf Keserse
Stopaj, vergiyi ödeyenle kesen tarafın ayrıldığı bir sistem. Kira, serbest meslek ve ücret ödemelerinde nasıl işlediğini örneklerle anlattık.

Fiş Okumada Doğruluk ve Sınırlar
OCR Neyi Okur, Neyi Okuyamaz
Fiş tarama sihir değil; bazı fişleri iyi okur, bazılarını okuyamaz. Doğruluğu neyin belirlediğini ve kontrol alışkanlığını anlattık.

e-Arşiv Portalı Nedir, Ne Zaman Kullanılır?
GİB Portalı ile Program Arasındaki Seçim
GİB'in ücretsiz e-arşiv portalı belirli bir hacme kadar iş görüyor. Portalın sınırlarını, kimin için yeterli olduğunu ve ne zaman dar geldiğini anlattık.