İhbar Tazminatı Nedir, Ne Zaman Ödenir?

İş sözleşmesi biterken iki taraf da hazırlıksız yakalanmasın diye kanun bir hazırlık süresi tanır. Çalışan yeni iş arasın, işveren yerine birini bulsun diye.

Bu süreye bildirim süresi ya da ihbar öneli denir. İhbar tazminatı da bu sürenin kullanılmamasının bedelidir.

Kıdemle karıştırmayın

İkisi de fesihte gündeme gelir, ikisi de para ödemesidir. Ama farklı şeylerin karşılığıdır.

Son satır önemli: ihbar tazminatı gelir vergisine tabidir. Brüt tutarı hesaplayıp net ödemeyi bulurken bu kesintiyi hesaba katmanız gerekir. Kıdem tazminatında böyle bir kesinti yoktur.

Bildirim süreleri kıdeme göre değişir

Süre, çalışanın işyerindeki kıdemine bağlıdır. Ne kadar uzun çalışmışsa o kadar uzun haber verilmesi gerekir.

Bunlar asgari sürelerdir. Sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.

İki yol: süreyi çalıştırın ya da parasını ödeyin

İşveren olarak çıkışı bildirdiğinizde iki seçeneğiniz var.

• Süreyi çalıştırmak. Bildirimi yapar, çalışan süre boyunca işe devam eder, sonunda ayrılır. Bu durumda ihbar tazminatı ödemezsiniz. Ayrıca bu süre içinde çalışana iş arama izni vermeniz gerekir.
• Peşin ödemek. Çalışanın hemen ayrılmasını istiyorsanız, o sürenin ücretini peşin ödersiniz. Ödediğiniz bu tutar ihbar tazminatıdır.

Pratikte ikinci yol daha yaygındır. İlişkinin bittiği belli olan bir çalışanı sekiz hafta daha işyerinde tutmak çoğu işveren için verimli olmaz.

Hesap nasıl yapılır?

İhbar tazminatı da kıdem gibi giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yani yol, yemek ve düzenli primler dahildir.

Örnek: 2 yıldır çalışan birinin giydirilmiş brüt aylık ücreti 45.000 TL olsun. Kıdemi 1,5–3 yıl aralığında olduğu için bildirim süresi 6 hafta.

• Günlük giydirilmiş ücret: 45.000 / 30 = 1.500 TL
• 6 hafta = 42 gün
• Brüt ihbar tazminatı: 1.500 × 42 = 63.000 TL

Bu brüt tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; çalışanın eline geçen net rakam daha düşük olur. Kıdem tazminatındaki istisna burada geçerli değildir.

Çalışan da ihbar tazminatı öder mi?

Evet, ve bu çoğu işveren tarafından bilinmez. Yükümlülük karşılıklıdır.

Bir çalışan bildirim süresine uymadan, "yarından itibaren gelmiyorum" diyerek ayrılırsa, aynı hesapla size ihbar tazminatı borçlanır. Uygulamada bunun tahsili ayrı bir konudur ve çoğu işveren peşine düşmez; ancak hak olarak vardır.

İşverenin haklı nedenle derhal feshi durumunda ise ihbar tazminatı ödenmez — çünkü zaten bildirim süresi işletme zorunluluğu ortadan kalkmıştır. Haklı nedenin varlığı ise ispat gerektirir; bu değerlendirmeyi tek başınıza yapmayın.

Çıkış maliyetini önceden görmek

Bir personel çıkışı tek kalem değildir. Kıdem, ihbar, kullanılmamış yıllık izin ücreti ve varsa fazla mesai alacağı aynı hafta içinde ödenir.

Bu toplamı ayrılma kararı verilmeden önce bilmek, hem pazarlık pozisyonunuzu hem nakit planınızı değiştirir. Kıdem tazminatı hesabı ve devreden yıllık izin bakiyesi ile birlikte tek bir toplam çıkarın.

Sık sorulanlar

Deneme süresindeki çalışana ihbar tazminatı ödenir mi?

Deneme süresi içinde taraflar bildirim süresine uymadan feshedebilir; bu durumda ihbar tazminatı doğmaz. Deneme süresinin sözleşmede yazılı olması gerekir.

İş arama izni ne kadar?

Bildirim süresi içinde çalıştırıyorsanız, çalışana günde en az iki saat iş arama izni vermeniz gerekir. Bu izin ücretlidir.

Bildirim süresini yarısını çalıştırıp yarısını ödeyebilir miyim?

Uygulamada kısmi çalıştırma yapılabilir; kalan süre için tazminat ödenir. Bu düzeni yazılı hale getirin.

İhbar tazminatı gider yazılır mı?

Ödendiği dönemde personel gideri olarak dikkate alınır. Vergi kesintileriyle birlikte muhtasar beyanına yansır.

Özetle: ihbar tazminatı bir ceza değil, kullanılmayan sürenin karşılığıdır. Süreyi bilerek yönetirseniz maliyet öngörülebilir hale gelir.

Qolay.App'te ücretsiz hesap açarak personel ödemelerini kasa ve banka hareketlerinizle birlikte kayıt altına alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Fesih türü, haklı neden değerlendirmesi ve vergi kesintileri için mali müşavirinize veya iş hukuku uzmanınıza danışın.